Kult świętego Józefa w kościele Sióstr Bernardynek w Krakowie

Kult świętego Józefa w Krakowie sięga samych początków miasta. Najstarsza znana księga liturgiczna, znajdująca się w katedrze wawelskiej – pergaminowy kodeks z końca XI wieku – zawiera modlitwę do świętego Józefa – Żywiciela Pana. Tak w Krakowie, jak i w całym kraju, powszechnie czczono świętego Józefa jako Żywiciela Pana, nawet wtedy, gdy papież Pius V w roku 1570 wprowadził wezwanie „Oblubieniec Najświętszej Maryi Panny”. Fakt ten jest zrozumiały w kontekście naszych dziejów. Cały kraj, a szczególnie Kraków, przechodził wiele wojen. W związku z tym szerzyły się choroby i głód, które dziesiątkowały miasto. Szczególnie tragiczna sytuacja zaistniała na przełomie XVII i XVIII wieku, w związku z wojnami szwedzkimi. W tym właśnie czasie magistrat Krakowa skierował do Stolicy Apostolskiej prośbę o przyznanie miastu szczególnego patronatu świętego Józefa. Ojciec święty Klemens XI pozytywnie ustosunkował się do tej prośby i spełnił ją w 1715 roku. Klasztor i kościół Sióstr Bernardynek w Krakowie, pod wezwaniem świętego Józefa, powstał w połowie XVII wieku. W ołtarzu głównym kościoła znajduje się łaskami słynący obraz świętego Józefa. Obraz ten – według tradycji przekazanej przez kronikę klasztoru – otrzymał w 1627 roku biskup Jakub Zadzik od papieża Urbana VIII. Papież ten, przekazując biskupowi obraz, miał go zobowiązać do wybudowania w Krakowie kościoła pod wezwaniem świętego Józefa. Biskup podarował obraz swej siostrze, zamierzającej założyć w Krakowie nowy klasztor. Został on umieszczony w pierwszym drewnianym kościółku, a następnie przeniesiony do nowego murowanego. Ołtarz główny, w którym znajduje się obraz świętego Józefa, ufundował ksiądz Franciszek Leśniowicz, oficjał pilecki, jako wotum dziękczynne za przywrócenie wzroku dzięki świętemu Józefowi, czczonemu w tym miejscu. Obraz został namalowany olejno na płótnie około 1600 roku. Przedstawia on świętego Józefa, który prowadzi za rękę młodocianego Jezusa, lekko pochylając ku Niemu głowę. Chrystus, przedstawiony jako mniej więcej 12-letni chłopiec, idący po prawej stronie swego Opiekuna. W prawej dłoni trzyma mały wiklinowy koszyczek, zawierający narzędzia ciesielskie, zaś lewą ujmuje dłoń świętego Józefa. Obie postacie kroczą na tle pejzażu. Cała kompozycja tchnie ciszą, a jednocześnie jakimś napięciem. Święty Józef, z zatroskaną twarzą, wyraźnym gestem kieruje w lewo młodocianego Jezusa, który idąc lekkim krokiem ze swym Opiekunem, jednocześnie zwraca się ku prawej swojej stronie, patrząc poważnie przed siebie. Chłopięcy Chrystus, świadomy swego posłannictwa, pragnie iść własną drogą, inną niż wskazuje święty Józef. Napięcie potęguje kontrast jasnej twarzy Jezusa i ciemnego oblicza świętego Józefa. Życie zakonne w klasztorze Sióstr Bernardynek formowało się w oparciu o naśladowanie cnót świętego Józefa i w pełnym zaufaniu w jego opiekę nad tym miejscem. Założycielka klasztoru, siostra Teresa Zadzik, zaleciła kult świętego Józefa już w Regule przepisanej dla klasztoru i wskazała na świętego Józefa, jako na „świętego patrona i opiekuna miejsca tego”. Reguła nosi datę 15 grudnia 1649 roku. Siostra Teresa wydała polecenie, aby odprawiała się Msza święta do św. Józefa w każdą środę. Siostry zobowiązały się także codziennie odmawiać litanią do świętego Józefa. Ponadto święta patronalne świętego Józefa w roku kościelnym były w klasztorze uroczyście obchodzone. Patrząc dzisiaj na wyposażenie kościoła i klasztoru, na zwyczaje i ukierunkowanie życia wewnętrznego sióstr należy stwierdzić, że pozostał on wierny przekazom swej założycielki. Liczne obrazy świętego Józefa, znajdujące się na korytarzach klasztornych, zapisy odnoszące się do świętego Józefa, modlitwy, które siostry odmawiają wspólnie i prywatnie, pieśni, znane tylko w tym klasztorze, są wyrazem głębokiej pobożności tego miejsca. W bibliotece klasztornej znajduje się wiele książek o świętym Józefie z różnych okresów. Motywy z życia Świętego widać na szatach liturgicznych haftowanych przez siostry, które są głęboko przekonane, że święty Józef nadal troszczy się o ich potrzeby, zarówno duchowe, jak i materialne. Kościół Sióstr Bernardynek należy do najbardziej znanych i nawiedzanych w Krakowie. O każdej porze dnia można tu spotkać modlących się wiernych: młodzież, starszych, świeckich, kapłanów, zakonnice. Przyjeżdżają tu również czciciele świętego Józefa z odległych nieraz zakątków Polski, a także z zagranicy. Liturgiczną formą kultu świętego Józefa są nabożeństwa odprawiane ku Jego czci. Każda środa jest Mu szczególnie poświęcona. Przez cały rok, podczas wieczornego nabożeństwa, odmawiana jest przez wiernych specjalna modlitwa do świętego Józefa, znana tylko w tym kościele. Szczególnym pietyzmem otoczony jest święty Józef przez cały marzec poświęcony Jego czci. Przed uroczystością świętego Józefa odbywa się nowenna, która gromadzi bardzo dużo czcicieli tego świętego Patrona. W samą uroczystość odpustową, 19 marca, Mszę świętą o godzinie 7.00 odprawia tradycyjnie Metropolita Krakowski. Ks. kardynał Karol Wojtyła często przychodził tu na modlitwę prywatną. Istnieje wiele publikacji dotyczących historii kościoła i kultu świętego Józefa. Są to przede wszystkim różne modlitewniki, które są wznawiane. Wydawane są również nowe, gdyż zapotrzebowanie na nie u wiernych jest wciąż duże. „GODZINKI KU CZCI ŚWIĘTEGO JÓZEFA”, „NOWENNA DO ŚWIĘTEGO JÓZEFA ŁASKAMI SŁYNĄCEGO W KOŚCIELE ŚWIĘTEGO JÓZEFA W KRAKOWIE”, NABOŻEŃSTWO DO OPIEKI ŚW. JÓZEFA” – te i inne pozycje można nabyć u Sióstr Bernardynek, ul. Poselska 21, 31–002 Kraków. S. Katarzyna, bernardynka